เป็นเบาหวานแต่ตามองชัดอยู่ ยังต้องตรวจจอประสาทตาไหม?

วันที่ 14 พฤศจิกายนของทุกปีเป็น วันเบาหวานโลก (World Diabetes Day) เลยอยากชวนทุกคนมาคุยกันเรื่องหนึ่งที่หลายคนอาจมองข้าม นั่นคือ   "เบาหวานขึ้นตา”

เวลาพูดถึงเบาหวาน เรามักนึกถึงการควบคุมน้ำตาล งดของหวาน ระวังโรคไต หรือแผลที่เท้า แต่รู้ไหมครับว่า ดวงตาก็ได้รับผลกระทบจากเบาหวานได้เหมือนกัน  ที่น่ากังวลคือ บางคนเริ่มมีเบาหวานขึ้นตาแล้ว แต่ยังมองเห็นชัด อ่านหนังสือ ขับรถ และใช้ชีวิตได้ตามปกติ จึงไม่รู้เลยว่าจอตากำลังมีปัญหา
วันนี้เลยอยากนำข้อมูลมาแบ่งปัน และชวนคนที่เป็นเบาหวานหรือมีคนในครอบครัวเป็นโรคนี้ มาแลกเปลี่ยนประสบการณ์กันครับ



เบาหวานขึ้นตาคืออะไร ทำไมถึงอันตราย?

ด้านหลังดวงตาของเรามีเนื้อเยื่อที่เรียกว่า จอตา (Retina) ทำหน้าที่รับภาพและส่งสัญญาณไปยังสมอง เมื่อระดับน้ำตาลในเลือดสูงเป็นเวลานาน หลอดเลือดเล็ก ๆ ในจอตาอาจเสื่อม มีเลือดหรือของเหลวรั่วออกมา บางรายเกิดหลอดเลือดใหม่ที่ผิดปกติและแตกง่าย ภาวะนี้เรียกว่า เบาหวานขึ้นจอตา (Diabetic Retinopathy)

หากปล่อยให้โรคลุกลาม อาจเกิดจอตาบวม เลือดออกในวุ้นตา หรือจอตาหลุดลอกจากการดึงรั้ง จนสูญเสียการมองเห็นอย่างถาวรได้
แต่ไม่ได้หมายความว่า คนเป็นเบาหวานทุกคนจะต้องตาบอดนะครับ เพราะการตรวจพบเร็วและรักษาอย่างเหมาะสมช่วยลดความเสี่ยงได้มาก
เรื่องที่หลายคนไม่รู้ คือระยะแรกอาจไม่มีอาการเลย หลายคนเข้าใจว่า ถ้ายังมองเห็นชัดก็แปลว่าดวงตาปกติ แต่ความจริงเบาหวานขึ้นตาระยะแรกอาจไม่มีอาการผิดปกติ บางคนไปตรวจตามนัดแล้วเพิ่งทราบว่ามีจุดเลือดออกเล็ก ๆ ในจอตา ทั้งที่ก่อนหน้านั้นยังมองเห็นได้ตามปกติ เมื่อโรครุนแรงขึ้น อาจมีอาการ เช่น
- มองเห็นภาพมัวหรือไม่คมชัด
- เห็นจุดดำหรือสิ่งคล้ายหยากไย่ลอยไปมา
- มองเห็นภาพบิดเบี้ยว
- มีเงาดำบดบังบางส่วนของภาพ
- การมองเห็นลดลงอย่างรวดเร็ว
อาการเหล่านี้อาจเกิดจากโรคตาอื่นได้เช่นกัน หากตามัวเฉียบพลัน เห็นจุดดำเพิ่มขึ้นมาก หรือมีเงาดำคล้ายม่านบังตา ควรรีบพบจักษุแพทย์ทันที

เป็นเบาหวานแล้ว ควรตรวจตาเมื่อไหร่?



เรื่องนี้สำคัญมาก เพราะ ไม่จำเป็นต้องรอให้ตามัวก่อนถึงจะไปตรวจ

เบาหวานชนิดที่ 1: ผู้ใหญ่โดยทั่วไปควรเริ่มตรวจจอประสาทตาภายใน 5 ปีหลังได้รับการวินิจฉัย ส่วนเด็กและวัยรุ่นมีแนวทางต่างออกไป
เบาหวานชนิดที่ 2: ควรตรวจตั้งแต่ทราบว่าเป็นเบาหวาน เพราะบางคนอาจมีน้ำตาลสูงมานานโดยไม่รู้ตัว
หลังจากนั้นโดยทั่วไปตรวจปีละครั้ง แต่แพทย์อาจปรับเป็นทุก 1–2 ปี หากไม่พบความผิดปกติและควบคุมโรคได้ดี ส่วนคนที่มีเบาหวานขึ้นตาแล้วอาจต้องตรวจบ่อยขึ้น การตรวจอาจใช้การถ่ายภาพจอประสาทตา หรือหยอดยาขยายม่านตาเพื่อตรวจดูความผิดปกติ หากสงสัยว่าจุดรับภาพชัดบวม อาจตรวจด้วยเครื่อง OCT เพิ่มเติม

ถ้าตรวจพบแล้ว รักษาได้ไหม?

รักษาได้ครับ แต่ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของโรค ถ้าเป็นระยะเริ่มต้น แพทย์อาจให้ควบคุมน้ำตาล ความดัน และไขมัน พร้อมนัดติดตามอย่างสม่ำเสมอ
หากโรครุนแรงขึ้น อาจรักษาด้วยการฉีดยาต้าน VEGF เพื่อลดจอตาบวม การใช้เลเซอร์ควบคุมหลอดเลือดผิดปกติ หรือผ่าตัดวุ้นตาในรายที่มีภาวะแทรกซ้อนรุนแรง อย่างไรก็ตาม การรักษาไม่ได้รับประกันว่าการมองเห็นจะกลับมาเหมือนเดิมทั้งหมด จึงควรตรวจพบก่อนเกิดความเสียหายมาก

ป้องกันอย่างไรให้ดวงตาปลอดภัย?

หัวใจสำคัญคือควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้อยู่ในเป้าหมายที่แพทย์แนะนำ โดยเฉพาะค่า HbA1c รวมถึงดูแลความดัน ไขมัน ออกกำลังกายอย่างเหมาะสม และไม่สูบบุหรี่ ที่สำคัญคือ ตรวจจอประสาทตาตามนัด แม้จะยังมองเห็นชัดก็ตาม
โดยเฉพาะคนวัย 40–50 ปีขึ้นไป บางครั้งเมื่อเริ่มมองไม่ชัดอาจคิดว่าเป็นเพราะสายตายาวตามวัยหรือถึงเวลาเปลี่ยนแว่น ทั้งที่อาจมีปัญหาเกี่ยวกับจอตาร่วมด้วย

ผมอยากชวนทุกคนมาแชร์ประสบการณ์กันครับ  
ใครเป็นเบาหวานอยู่บ้างครับ เป็นมากี่ปีแล้ว และตรวจจอประสาทตาบ่อยแค่ไหน?
มีใครเคยตรวจพบเบาหวานขึ้นตา ทั้งที่ยังมองเห็นปกติบ้างไหม?
ใครเคยฉีดยา เลเซอร์ หรือรักษาเบาหวานขึ้นตา อยากให้ช่วยแชร์ประสบการณ์ว่าการรักษาเป็นอย่างไรบ้าง
ใครมีพ่อแม่หรือญาติเป็นเบาหวาน มีวิธีชวนให้ผู้ใหญ่ในบ้านไปตรวจตาอย่างไรบ้างครับ?
เผื่อประสบการณ์ของแต่ละคนจะช่วยให้คนที่ยังไม่เคยตรวจ หรือกำลังกังวลเรื่องนี้ ได้ข้อมูลที่เป็นประโยชน์มากขึ้น

14 พฤศจิกายน วันเบาหวานโลกปีนี้ อยากฝากไว้ว่า “เป็นเบาหวาน แม้ตามองชัด ก็อย่าลืมตรวจจอประสาทตา” นะครับ
อ่านเพิ่มเติม https://www.putuchon.com/post/เบาหวานขึ้นตา